Мыйзамчылык

Токой фондусунун участокторунун ижарага берүү жана пайдалануу тартиби жөнүндө ЖОБО
7 июл.

2007-жылдын 19-октябрындагы

N 482 токтому менен бекитилген

Токой фондусунун участокторунун ижарага берүү жана пайдалануу тартиби жөнүндө

ЖОБО

I. Жалпы жоболор

II. Токой фондусунун участокторун ижарага берүү тартиби

III. Токой фондусунун участогунун ижара келишиминин түрлөрү жана шарттары

IV. Токой фондусунун участогун пайдалануу үчүн ижара акысы

V. Ижарага алуучунун укуктары жана милдеттери

VI. Ижарага берүүчүнүн укуктары жана милдеттери

VII. Токой фондусунун участогунун ижара келишимин токтотуу негиздери

VIII. Ижара келишиминин шарттарын өзгөртүү тартиби

IX. Ижара келишиминин шарттарын бузгандыгы үчүн жоопкерчилик жана талаштарды кароо

Бул Жобо Кыргыз Республикасынын Токой кодексине жана Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине, Кыргыз Республикасынын башка нормативдик укуктук актыларына ылайык иштелип чыкты жана токой фондусунун участокторун ижарага берүү жана пайдалануу тартибин жөнгө салат.

I. Жалпы жоболор

1. Бул Жободо колдонулуучу түшүнүктөр:

  • ижарага берүүчү - токой чарбасын башкаруунун аймактык мамлекеттик органы (токой чарбалар);
  • ижарага алуучу - ижарага берүүчүдөн белгиленген тартипте токой фондусунун участокторун ижарага алган жеке адам же юридикалык жак;
  • токой фондусунун участокторун ижарага алуу жөнүндө келишим - ижарага берүүчүнүн жана ижарага алуучунун ортосунда түзүлгөн документ, анда токой фондусунун участокторун пайдалануу мөөнөттөрү жана шарттары, ижарага берүүчүнүн жана ижарага алуучунун укуктары менен милдеттери көрсөтүлөт;
  • токой фондусунун участогу - токой участоктору, ошондой эле токой жерлеринин токой өсүмдүктөрү каптабаган участогу, анын чектери натурада атайын белгилер менен белгиленген жана план-картографиялык материалдарда (токой карталарында) көрсөтүлгөн;
  • конкурс - тооруктун түрү, ал аркылуу токой фондусунун участогу берилет. Сынактын жеңүүчүсү деп сынак комиссиясына эң мыкты шарттарды сунуштаган өтүнүүчү-талапкер таанылат;
  • коммерциялык конкурс - конкурстун тиешелүү шарттары милдеттүү түрдө сакталган учурда ижара акысынын эң чоң суммасын сунуш кылган өтүнүүчү-талапкер жеңүүчү деп таанылуучу конкурстун формасы;

инвестициялык конкурс - конкурстун тийиштүү шарттарын аткаруудан тышкары, токой фондунун участогун жакшыртууга инвестиция салууга милдеттенген өтүнүүчү-талапкер жеңүүчү деп таанылуучу конкурстун формасы.

2. Токой фондусунун участогунун ижара келишими боюнча токой чарбасын башкаруунун аймактык мамлекеттик органдары (мындан ары - ижарага берүүчү) токой пайдалануучуга (мындан ары - ижарага алуучу) токойду пайдалануунун токой фондусунун участогун акысына кыска мөөнөттүү ижарага - 5 жылга чейин же узак мөөнөттүү ижарага - 5 жана андан ашуун жылга берүүгө милдеттенет.

Узак мөөнөттүү ижарага берүүдө токойду пайдалануунун бир же бир нече түрүн ишке ашыруу үчүн милдеттүү түрдө 5 жылдык сыноо мөөнөтү белгиленет, токой фондусунун участогун ак ниет жана тийиштүү түрдө пайдаланган жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын жана келишимдин шарттарын аткарган учурда келишимдин мөөнөтү 50 (элүү) жылга чейин узартылат.

3. Токой фондусунун участоктору бир же бир нече ижарага алуучуга токой пайдалануунун төмөнкү түрлөрүн ишке ашыруу үчүн ижарага берилиши мүмкүн:

а) дыйканчылык, чөп чабуу, бал челектерди жайгаштыруу, жапайы өскөн тамак-аш ресурстарын, дары өсүмдүктөрүн, техникалык чийкизатты жыйноо жана башка;

б) экинчи даражадагы токой ресурстарын даярдоо (дүмүрлөрдү, дарактардын кабыгын жана башкаларды);

в) токойду илимий-изилдөө, маданий-ден соолукту чыңдоо, рекреациялык жана туристтик максаттарда, ошондой эле аң уулоо чарбасынын муктаждыктары үчүн пайдалануу;

г) белгиленген тартипте токой кыюу жана жыгач даярдоо.

4. Токой фондусунун төмөнкү участоктору ижарага берилбейт:

- мамлекеттик заказниктердин;

- токой үрөн участоктору бар жерлер.

5. Токой фондусунун участоктору ата мекендик жана чет өлкөлүк юридикалык жактар катышкан бирикмелерге жана уюмдарга, ошондой эле эл аралык уюмдарга, чет өлкөлүк юридикалык жактарга, чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга ижарага Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими менен гана берилиши мүмкүн.

6. Токой фондусунун участокторун ижарага алуу токой ресурстарын үзгүлтүксүз, сарамжалдуу жана туруктуу пайдалануу принциптеринде ишке ашырылууга тийиш.

7. Токой менен капталган аянттагы ижарага берилүүчү токой фондусунун участокторунун чектик өлчөмдөрү жаңгак-жемиш токойлорунда 5 га чейин, ойдуң токойлордо 2 га чейин, башка токойлордо 10 га чейин белгиленет.

8. Жарандар ижарага алуучунун макулдугу менен эс алуу, жапайы өскөн жемиштерди, мөмөлөрдү, жаңгактарды, козу карындарды, башка тамак-аш азыктарын, дары-техникалык чийкизатты жеке пайдалануу үчүн жыйноо, маданий-ден соолукту чыңдоочу, туристтик жана спорттук иш-чараларга катышуу үчүн ижарага берилген токой фондусунун участокторунда боло алышат.

Ижарага берилген токой фондусунун участокторунда жарандардын болушу, ошондой эле бул участоктордо жапайы өскөн жемиштерди, мөмөлөрдү, жаңгактарды, козу карындарды, башка тамак-аш азыктарын, дары-техникалык чийкизатты жыйноо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте чектелиши мүмкүн.

9. Ижарага берилген токой фондусунун участоктору ижара мөөнөтү бүткөндө ижарага алуучунун менчигине өтпөйт.

Токой фондусунун ижарага алынган участокторун сатып алууга жана субижарага алууга тыюу салынат.

Токой фондусунун ижарага алынган участогуна болгон укук ипотека келишиминин предмети болушу мүмкүн эмес.

 

II. Токой фондусунун участокторун ижарага берүү тартиби

10. Токой фондусунун участокторун ижарага берүү тийиштүү аймакта жашаган калктын кызыкчылыктарын эсепке алуу менен ачык-айкын ишке ашырылат.

11. Токой фондусунун участоктору конкурстун жыйынтыгы боюнча ижарага берилет. Конкурс өткөрүү тартиби тууралуу жобо токой чарбасын башкаруу боюнча республикалык мамлекеттик орган тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет.

12. Токой фондусунун участоктору токой конкурстарына токой чарбалардын чечимдери боюнча коюлат.

Токой чарбасын башкаруунун аймактык органы токой чарбанын сунушу боюнча токой конкурстарын өткөрүү боюнча комиссиялардын курамын бекитет.

Конкурстарды уюштуруу жана өткөрүү токой чарбалары тарабынан Токой конкурсун өткөрүү тартиби тууралуу жобого, Кыргыз Республикасынын Токой кодексине жана жарандык мыйзамдарга ылайык уюштурулат жана өткөрүлөт.

Конкурс өткөрүү тууралуу маалымат жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыяланат.

13. Конкурста жеңип алган жеке же юридикалык жак жана конкурсту уюштуруучу конкурстун жыйынтыктары тууралуу протоколго кол коюшат. Протоколдун негизинде конкурсту жеңип алган жак жана ижарага берүүчү протоколдо көрсөтүлгөн мөөнөттө токой фондусунун участогунун ижара келишимин түзүшөт.

14. Ижара келишиминде токой фондусунун ижарага берилүүчү участогуна үчүнчү жактардын аны пайдаланууга укуктары (сервитут) көрсөтүлөт.

15. Ижарага берүүчүнүн токой фондусунун участогун өткөрүп бериши жана ижарага алуучунун аны кабыл алышы ижара келишиминде каралган шарттарда, тараптар кол койгон өткөрүп берүү актысы боюнча жүргүзүлөт.

Ижарага берүүчүнүн ижарага алуучуга токой фондусунун участогун өткөрүп берүү милдеттенмеси эгерде мыйзамда же ижара келишиминде башкача каралбаса тараптар өткөрүп берүү актысына кол койгондон кийин аткарылды деп эсептелет.

16. Токой фондусунун участогу маданий-ден соолукту чыңдоочу, туристтик жана спорттук максаттарда, аң уулоо чарбасынын муктаждыктары үчүн ижарага берилгенде ижарага алуучу өткөрүп берүү актысына кол койгондон кийин бир жылдын ичинде ижарага берүүчүгө токой фондусунун ижарага берилген участогун көрсөтүлгөн максаттар үчүн пайдалануу долбоорун көрсөтүүгө милдеттүү.

17. Токой фондусунун ижарага алынган участогунда токой чарбасын уюштуруу жана алып баруу долбоорлору, кыюулардын планы жана аң уулоо чарбасын уюштуруу долбоорлору, маданий-ден соолукту чыңдоочу, туристтик жана спорттук максаттарда токой фондусунун ижарага берилген участогун пайдалануу долбоорлору ижарага алуучунун эсебинен токой чарбасын башкаруунун мамлекеттик органынын токой жайгаштыруу боюнча мамлекеттик уюму тарабынан иштелип чыгат.

 

III. Токой фондусунун участогунун ижара келишиминин түрлөрү жана шарттары

18. Токой фондусунун участогунун ижара келишими жазуу жүзүндө бирдей юридикалык күчкө ээ болгон үч нускада түзүлөт. Ижарага берүүчү жана ижарага алуучу бирден нуска алышат, ал эми үчүнчү нуска Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Кыймылсыз мүлккө болгон укукту каттоо боюнча мамлекеттик агенттиктин жергиликтүү органына мамлекеттик каттоо үчүн берилет.

Ижара келишими жарандык мыйзамдарда белгиленген тартипте мамлекеттик катталууга тийиш жана мамлекеттик катталуудан өткөндөн тартып түзүлдү деп эсептелет.

Ижара келишиминин жазуу түрүн жана аны мамлекеттик каттоо тууралуу талаптарды сактабагандык келишимдин жараксыздыгына алып келет.

19. Эгер Ижара келишими коммерциялык конкурстун негизинде түзүлсө, анда келишимде ижара төлөмдөрүн төлөө графиги көрсөтүлүүгө тийиш.

20. Эгер Ижара келишими инвестициялык конкурстун негизинде түзүлсө, анда ижара келишиминде ижарага алуучунун конкреттүү конкурстук жана инвестициялык шарттарды аткаруу жана ижара мөөнөтү бүткөндө токой фондусунун участогун жакшыртылган жана тийиштүү абалда өткөрүп берүү боюнча милдеттери көрсөтүлүүгө тийиш.

21. Ижара келишиминде төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:

а) ижара келишиминин тараптары;

б) токой фондусунун участогунун чектери (алар натурада атайын токой чарба белгилери менен белгиленген жана план-картографиялык материалдарда көрсөтүлгөн болууга тийиш) жана таксациялык баяндамасы;

в) токойду пайдалануу түрлөрү;

г) токой пайдалануу көлөмдөрү (өлчөмдөрү);

д) ижара мөөнөтү;

е) ижара акысынын өлчөмү жана аны төлөө тартиби;

ж) токой фондусунун участогун пайдалануу, коргоо, сактоо жана токойлорду калыбына келтирүү боюнча тараптардын укуктары жана милдеттери;

з) ижарага алуучу аткарган токой чарба иштерине төлөө тартиби;

и) келишимдик милдеттенмелерди бузганы үчүн жоопкерчилик жана чыгашаларды төлөө тартиби;

к) ижара келишимин бузуу жана өзгөртүү негиздери.

Көрсөтүлгөн шарттар токой фондусунун участогунун ижара келишиминин негизги шарттары болуп саналат. Ижара келишиминде тараптардын каалоосу боюнча Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарында каралган башка шарттар көрсөтүлөт.

 

IV. Токой фондусунун участогун пайдалануу үчүн ижара акысы

22. Кыргыз Республикасында токой фондусунун участокторун пайдалануу үчүн акы төлөнөт. Ижарага алуучу келишимде белгиленген өлчөмдөрдө жана мөөнөттөрдө ижара акысын төлөйт.

Ижара акысы токой фондусунун ижарага алынган бардык участогу үчүн ижара келишиминде каралган токой пайдалануу түрлөрү боюнча төлөмдөрдүн суммасы катары белгиленет.

23. Ижара акысынын өлчөмү тараптардын макулдашуусу боюнча токой пайдалануу түрүн, участоктун өлчөмүн, токой фондусунун участогу жайгашкан жерди жана токой пайдалануунун бул түрү үчүн колдонуудагы ставкаларды эсепке алуу менен белгиленет.

24. Конкурстун жыйынтыктары боюнча кыюу, багуу үчүн өткөрүп берилген токой фондусунун участогунун ижара акысынын өлчөмү ижара келишиминде аныкталган жыгач даярдоо көлөмдөрүнө ылайык белгиленет жана өсүп турган дарактын акысынын минималдуу ставкалары боюнча эсептелген өлчөмдөн аз болбошу керек.

25. Ижара акысы мезгил-мезгили менен же бир жолу төлөнүүчү төлөмдөрдүн белгиленген суммасы түрүндө төлөнүшү мүмкүн.

26. Ижара акысы ижарага алуучунун ижарага берүүчүгө токой фондусунун участогун пайдалануудан алынган продукциянын/мөмөлөрдүн (натурада) белгиленген үлүшүн өткөрүп берүү түрүндө белгилениши мүмкүн.

27. Бардык ижарага алуучулар, анын ичинде туристтик ишмердүүлүктүн субъекттери, балык чарбасынын субъекттери, токой ресурстарын коммерциялык максаттарда пайдалануучулар, коомдук жана жеке бал челекчилер, аң уулоочулар ижарага алынган аянт үчүн ижара акысын ижара келишимине ылайык төлөйт.

28. Ижара акысы ижарага алуучу тарабынан токой чарбасынын атайын эсебине которулат жана токойлорду коргоо жана сактоо үчүн колдонулат. Мында жер салыгын төлөгөндөн кийин калган 20 пайыз тийиштүү айыл өкмөтүнүн жерлеринде эрозияга каршы көчөттөрдү отургузуу үчүн пайдаланылат.

V. Ижарага алуучунун укуктары жана милдеттери

29. Ижара келишими мамлекеттик каттоодон өткөндөн жана токой кыюу билетин жана токой билетин алгандан кийин ижарага алуучу төмөнкү укуктарга ээ болот:

а) ижара келишиминде аныкталган өлчөмдөрдө токойду пайдаланууга;

б) белгиленген тартипте (ижарага берүүчүнүн жазуу түрүндөгү макулдугу менен) архитектуралык-пландаштыруу, курулуш, экологиялык, санитардык-гигиеналык, өрткө каршы жана башка атайын талаптарды (нормаларды, эрежелерди, нормативдерди) сактоо менен токой жолдорун, токой пайдалануу үчүн керектүү жыгач сактоо пункттарын, башка убактылуу имараттарды жана курулмаларды курууга, ижарага алынган участоктордо өз алдынча курууга жол берилбейт;

в) ижарага берилген токой фондусунун участогу тууралуу маалымат алууга;

г) токой фондусун пайдалануу боюнча чарба ишмердигинин түрүн өз алдынча тандоого жана токойдун даярдалган продукциясын тескөөгө;

д) ижарага алынган аймакты көрктөндүрүүгө;

е) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык токой фондусунун участокторун ижарага алуу келишимин бузууга;

ж) аларды ишке ашыруу Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарынын талаптарына жана ижара келишиминин шарттарына каршы келбеген учурда башка укуктарды пайдаланууга;

30. Токой фондусунун участогунун ижара келишими боюнча ижарага алуучу ижара келишиминин мөөнөтү бүткөндөн кийин башка тең шарттарда ижара келишимин жаңы мөөнөткө түзүүгө башка адамдар алдында артыкчылык укугуна ээ.

31. Ижарага алуучу төмөнкүлөргө милдеттүү:

а) токой мыйзамдарына жана ижара келишимине ылайык токой фондусунун участогун максаты боюнча пайдаланууга;

б) ижара келишиминде белгиленген өлчөмдөрдө жана мөөнөттөрдө ижара акысын төлөөгө;

в) токой фондусунун участогунун ижара келишиминин шарттарын, ошондой эле токой кыюу билетинин, токой билетинин шарттарын сактоого;

д) кыртыштын эрозиясынын пайда болуусун четтетүүчү, токойлордун абалына жана калыбына келтирүүгө, ошондой эле суу жана башка жаратылыш объектилеринин абалына токой пайдалануунун терс таасирин тийгизбеген же чектеген ыкмалар менен иштерди жүргүзүүгө;

е) ага ижарага берилген токой фондусунун участогунда токойлордогу өрт коопсуздугунун эрежелерин сактоого жана өрткө каршы зарыл иш-чараларды өткөрүүгө, токойдо өрт чыккан учурда аны өчүрүүгө;

ж) ижара келишиминде, токой кыюу билетинде, токой билетинде көрсөтүлгөн мөөнөттөрдө жана шарттарда токойлорду калыбына келтирүү боюнча иш-чараларды жүргүзүүгө;

з) токой фондусунун участогундагы жерлерди өзүнүн эсебинен ижара келишиминде, токой кыюу билетинде, токой билетинде көрсөтүлгөн абалга келтирүүгө;

и) ижарага алуучунун ишмердигинин жыйынтыгында жаңы өсүп келаткан өсүмдүктөр жок кылынса же жыгач-бадал өсүмдүктөрү куурап калса, кыйылган жерлерде жана аянттарда өзүнүн эсебинен токойду калыбына келтирүүчү иш-чараларды жүргүзүүгө;

к) аларда иштер аяктаган учурда ижарага берүүчүгө токой тилкелерин ижара келишиминде, токой кыюу билетинде белгиленген абалда өткөрүп берүүгө;

л) санитардык эрежелерди сактоого, токой фондусун пайдалануу тартибин жөнгө салган эрежелерде белгиленген башка талаптарды, ошондой эле токой чарбасын башкаруунун, жаратылышты коргоонун мамлекеттик органдарынын кызмат адамдарынын ыйгарым укугунун чегинде чыгарылган көрсөтмөлөрүн аткарууга;

м) токойду өз алдынча кыюулардан, малды системасыз жаюудан жана башка токойду бузуулардан коргоого;

н) башка токой пайдалануучулардын укуктарынын бузулушуна жол бербөөгө;

о) белгиленген тартипте токой чарбасын башкаруунун аймактык органдарына жана мамлекеттик статистика органдарына токой фондусун пайдалануу тууралуу маалыматты, ошондой эле токой фондусун пайдалануу үчүн төлөмдөрдүн өлчөмдөрүн аныктоо үчүн керектүү маалыматты берүүгө;

п) келишимдик шарттарда токойду жайгаштыруу, токой-чарба иш-чараларын жүргүзүүгө жардам берүүгө;

р) токой фондусунун ижарага берилген участокторунда токой чарбасын алып баруу долбоорлорун, кыюулардын пландарын, аң чарбасын уюштуруу долбоорлорун иштеп чыгууга жана белгиленген мөөнөттөрдө ижарага берүүчүгө тапшырууга, көрсөтүлгөн долбоорлорду курчап турган чөйрөнү коргоо тармагындагы атайын ыйгарым укук берилген тийиштүү органдар менен макулдашууга;

с) ижарага берүүчү менен токой жолдорун, жыгач сактоо пункттарын, транспорт токтоочу жайды, башка убактылуу курулуштарды жана курулмаларды жайгаштыруу ордун, токой фондусунун участогун пайдаланууга байланыштуу аймакты көрктөндүрүү боюнча иш-чараларды макулдашууга;

т) ижара мөөнөтү бүткөндөн кийин токой фондусунун участогун ижарага берүүчүгө ижара келишиминде белгиленген абалда өткөрүп берүүгө;

у) Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарында каралган башка милдеттенмелерди аткарууга.

Мындан тышкары, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык туристтик, бал челекчилик, аңчылык жана башка ишмердикти жүргүзгөн ижарага алуучу токой фондусунун ага бекитилген участогунун чегинде токой чарба ишмердигин жүргүзгөн жеке адамдарга жана юридикалык жактарга токой участогун тоскоолсуз пайдаланууга берүүгө милдеттүү.

VI. Ижарага берүүчүнүн укуктары жана милдеттери

32. Ижарага берүүчү төмөнкүлөргө укуктуу:

а) ижарага алуучунун Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарынын талаптарын, токой чарбасын жүргүзүү нормаларын жана келишимдин шарттарын сактоосун контролдоого;

б) ижарага алуучудан токой фондусун пайдалануу, коргоо жана сактоо, токойлорду калыбына келтирүү тууралуу маалыматтарды, маалыматтык жана башка материалдарды алууга;

в) ижарага алуучуну токой өрттөрүн өчүрүүгө тартууга;

г) ижара келишиминин шарттарын кайра карап чыгуу боюнча сунуштарды киргизүүгө же ижара келишимин токой жана жарандык мыйзамдарга, ошондой эле ижара келишимине ылайык бузууга;

д) жер салыгынын ставкалары өзгөрүлгөн учурда аларды пайдалануу үчүн ижара акысын өзгөртүүгө;

е) ижарага алуучуга токой фондусунун участогун пайдалануунун, жакшыртуунун жана коргоонун алдыңкы методдорун сунуш кылууга;

ж) ижарага алуучулар токой чарбасына келтирген зыянды төлөп берүү тууралуу белгиленген тартипте аларга доо коюуга;

и) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда токой фондусунун участокторун пайдалануу укугун токтото турууга;

к) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык токой фондусунун участокторун ижарага алуу келишимин бузууга;

л) Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарында жана ижара келишиминде каралган башка укуктарга ээ.

33. Ижарага берүүчү төмөнкүлөргө милдеттүү:

а) токой фондусунун ижарага берилүүчү участогунун чектерин натурада токой чарбалык белгилердин жардамы менен жана план-картографиялык материалдарда белгилөөгө;

б) токой тилкелерин бөлүүгө жана таксациясын жүргүзүүгө, ижарага алуучуга токой кыюу билеттерин жана токой билеттерин белгиленген тартипте берүүгө;

в) ижарага алуучуга токойду жайгаштыруу документтерин белгиленген тартипте убактылуу пайдаланууга берүүгө жана ижарага алуучуну анын эсебинен бул документтердин көчүрмөлөрү менен камсыз кылууга;

г) Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарында жана ижара келишиминде каралган башка милдеттенмелерди аткарууга.

VII. Токой фондусунун участогунун ижара келишимин токтотуу негиздери

34. Ижара келишими төмөнкү учурларда токтотулушу мүмкүн:

а) ижара келишиминин мөөнөтү бүткөндө;

б) ижарага алуучу токой фондусунун участогунун ижара укугунан баш тартканда;

в) токой фондусунун участогун ижарага алуу тууралуу келишимде башкача каралбаса ижарага алуучунун ишмердиги токтотулганда (юридикалык жактын жоюлушу, жарандын (жеке адамдын) өлүмү);

г) ижарага алуучу келишимдин шарттарын жана өз милдеттенмелерин аткарбаганда;

д) бир жыл үчүн ижара акысы өз убагында төлөнбөгөндө;

е) токой фондусунун ижарага алынган участоктору мамлекеттик жана коомдук керектөөлөр үчүн алынганда;

ж) Кыргыз Республикасынын Токой кодексинде жана жарандык мыйзамдарда каралган башка учурларда.

35. Токой фондусунун ижарага алынган участогун пайдалануу укугун мажбурлап токтотууга Кыргыз Республикасынын Токой кодексинде каралган учурларда жол берилет.

36. Ижарага берүүчү ижарага алуучу Кыргыз Республикасынын токой мыйзамдарынын талаптарын же токой кыюу билетинин, токой билетинин шарттарын бузууга жол берген токой фондусунун участогунда ижарага алуучу көрсөтүлгөн эреже бузууларды жойгонго чейин пайдалануу укугун бир тараптуу токтотуу же чектөө тууралуу чечим чыгарууга укуктуу.

37. Ижарага алуучу ижарага берүүчүнүн ижарага алынган участокту пайдалануу укугун токтотуу, токтото туруу же чектөө тууралуу чечимине макул болбогон учурда ал бул чечимге сот тартибинде даттана алат.

VIII. Ижара келишиминин шарттарын өзгөртүү тартиби

38. Ижара келишиминин шарттарын өзгөртүүгө төмөнкү учурларда жол берилет:

а) өрттүн, катуу шамалдардын натыйжасында токой фондусунун абалы өзгөргөндө, зыянкечтерден, илдеттерден жана башка себептерден токой жабыр тартканда;

б) кезектеги токой жайгаштырууга байланыштуу токой пайдалануу көлөмдөрү жана токой чарба иш-чаралары өзгөргөндө;

в) белгиленген тартипте токой пайдалануу эрежелери жана режими өзгөргөндө;

г) токой фондусунун жерлери белгиленген тартипте мамлекеттик же башка муктаждыктар үчүн алынганда;

д) ижарага алуучу токой пайдалануунун айрым түрлөрүнөн баш тартканда.

Ижара келишиминде ижара шарттарын өзгөртүүнүн башка учурлары да каралышы мүмкүн.

IX. Ижара келишиминин шарттарын бузгандыгы үчүн жоопкерчилик жана талаштарды кароо

39. Ижара келишиминин шарттарын аткарбаганы жана тийиштүү эмес түрдө аткарганы үчүн тараптар мыйзамдарга жана ижара келишимине ылайык жоопкерчилик тартышат.

40. Ижара келишимин түзүүдө, аткарууда, өзгөртүүдө жана бузууда келип чыккан талаштар сот тартибинде чечилет.